5 سپتامبر 2025- با افزایش سن جمعیت مبتلا به دیابت، توجه به عوارض استخوانی این بیماری اهمیت روزافزونی یافته است. در نشست سالانه انجمن متخصصان مراقبت و آموزش دیابت (ADCES)، دکتر کارن کمیس، فیزیوتراپیست و پرستار متخصص دیابت از مرکز Joslin در دانشگاه Upstate نیویورک، تأکید کرد که پوکی استخوان باید به عنوان یکی از عوارض مهم دیابت نوع ۱و ۲ شناخته شود. او هشدار داد که بیماران دیابتی به ویژه سالمندان در معرض خطر بالای شکستگی های استخوانی هستند و مراقبت چند تخصصی برای غربالگری، پیشگیری و درمان این وضعیت ضروری است.
مطالعات متعدد نشان داده اند که دیابت با کاهش تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) و افزایش خطر شکستگی لگن، ستون فقرات و سایر استخوان ها مرتبط است. در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، خطر شکستگی لگن تا ۱۲برابر بیشتر از افراد غیر دیابتی گزارش شده است. حتی در مراحل پیش دیابت، خطر شکستگی لگن افزایش می یابد و با طولانی تر شدن مدت ابتلا به دیابت نوع ۲، این خطر بیشتر می شود. زنان مبتلا به دیابت نوع ۲نیز در معرض خطر بالای شکستگی های متعدد هستند.
عوامل خطر، مداخلات درمانی و نقش مراقبت چند تخصصی
عوامل متعددی در بیماران دیابتی می توانند خطر شکستگی را افزایش دهند. این عوامل شامل افت شدید قند خون، اختلال در تعادل، ضعف عضلانی (سارکوپنی)، اختلالات بینایی، افت فشار خون وضعیتی، مصرف داروهای خواب آور یا آرام بخش، اختلالات حرکتی، اضطراب و افسردگی هستند. مطالعه ی منتشر شده در نشریه Diabetes Care، نشان داد که افراد دیابتی بالای ۶۶سال، ۲۰ درصدبیشتر از افراد غیر دیابتی در معرض شکستگی لگن قرار دارند، کمتر تحت آزمایش BMD قرار می گیرند و بیشتر داروهایی مصرف می کنند که خطر سقوط و کاهش تراکم استخوان را افزایش می دهد.
از نظر درمانی، داروهای پوکی استخوان نیز می توانند بر متابولیسم گلوکز تأثیر بگذارند. داده های منتشرشده در BMJ در سال ۲۰۲۳نشان دادند که داروی دنوزوماب نسبت به بیس فسفونات های خوراکی، با کاهش بروز دیابت نوع ۲همراه بوده و ممکن است اثرات مفیدی بر تنظیم قند خون داشته باشد. بنابراین، در بیماران دیابتی مبتلا به پوکی استخوان، انتخاب نوع داروی ضد پوکی استخوان باید با دقت و با در نظر گرفتن وضعیت متابولیک انجام شود.
همچنین، داده های حاصل از مطالعه ی Rotterdam نشان دادند که بیماران دیابتی باHbA1c کمتر از ۷.۵ درصدتراکم استخوان و ساختار میکروسکوپی مشابه افراد غیر دیابتی دارند، در حالی که HbA1c بالاتر با افزایش BMD اما ساختار استخوانی ضعیف تر و خطر شکستگی بیشتر همراه است. این یافته ها نشان می دهند که کیفیت استخوان، نه فقط کمیت آن، باید در ارزیابی بیماران دیابتی مدنظر قرار گیرد.
برای پیشگیری از شکستگی ها، مداخلاتی مانند ورزش های تحمل وزن و مقاومتی، آموزش حرکات ایمن، و ارجاع بیماران به برنامه های تقویت تعادل در جامعه توصیه می شود. همچنین، بیماران با T-score برابر یا کمتر از 2.5 - با سابقه ی شکستگی های کم ضربه باید با تصویربرداری جانبی یاDXA از نظر شکستگی مهره ای بررسی شوند. کاهش قد بیش از ۱.۵ اینچ در گذشته یا ۰.۸اینچ در آینده نیز می تواند نشانه ای از شکستگی مهره ای باشد.
دکتر کمیس تأکید کرد که مراقبت از سلامت استخوان در بیماران دیابتی نیازمند همکاری نزدیک بین تخصص های مختلف از جمله غدد، ارتوپدی، فیزیوتراپی، تغذیه و روانپزشکی است. او گفت: «دیابت فرصت ارزشمندی برای ارائه ی مراقبت های بین رشته ای فراهم می کند؛ پوکی استخوان نیز همین طور است، من می دانم که بسیاری از بیماران به متخصصان مختلف مراجعه می کنند، اما تا جایی که برایشان قابل تحمل باشد، ارجاع به متخصصان مناسب می تواند در بهبود وضعیتشان بسیار مؤثر باشد».
منبع:
https://www.healio.com/news/endocrinology/20250905/screening-for-osteoporosis-preventing-fractures-essential-in-diabetes-care